Ulaz za korisnike

Geosintetici

|
Geosintetici
 
Geosintetici
Danas su u uporabi u gotovo svim segmentima - prometnice, željeznice, mostovi, hidrotehničke građevine, zgradarstvo, objekti zaštite okoliša (odlagališta otpada), a upotrebljavaju se i u poljoprivredi i šumarstvu.

Geosintetici su proizvodi od sintetičkih materijala koji su napravili pravu revoluciju u građevinarstvu. Američko društvo za testiranje i materijale (ASTM) u normi D4439 definiralo je geosintetike kao proizvode načinjene od polimernih materijala u uporabi sa zemljom, stijenom ili drugim sličnim geotehničkim materijalom kao integralni dio čovjekove djelatnosti, strukture ili sistema.

Kako su prvi značajniji proizvodi takve vrste bili sintetički tekstili, koji su se upotrebljavali u prometnicama i hidrotehnici u cilju stabilizacije odnosno ojačanja tla, svi slični proizvodi u početku su nazvani geotekstili. No, kako su se u građevinarstvu počeli koristiti proizvodi od polimernih materijala, koji se nikako ne mogu svrstati pod geotekstile, uveden je naziv geosintetici. Geosintetike odnosno geosintetičke materijale čine: geotekstili, geomreže, geopletiva, geomembrane, bentonitni tepisi, geocijevi i geokompoziti.

Na slici 1. prikazane su neke vrste geosintetika koje se koriste u izvedbama geotehničkih i drugih konstrukcija i zahvata.

Geosintetički materijali imaju pet osnovih funkcija u zahvatima u građevinarstvu:

  • separacija
  • filtracija (dreniranje)
  • zaštita pokosa od erozije
  • osiguranje vodonepropusnosti (brtvljenje)
  • ojačanje tla (stabilizacija - poboljšanje nosivosti i stabilnosti) Koncept stabilizacije tla nije nov, a principi stabilizacije vidljivi su i u prirodi, npr. kod gnijezda ptica, korijenja drveća i slično. Stabilizacija tla bila je poznata još u Mezopotamiji gdje su hramovi građeni od zemlje pojačani tkanim trsjem.

    Dijelovi Kineskog zida izrađeni su od mješavine gline i šljunka, pojačane granjem. Rimljani su tehnike stabilizacije tla koristili pri izgradnji utvrda, a to se temeljilo na naizmjeničnom slaganju slojeva trupaca i zemljane ispune.

    Još su se prije nekoliko stotina godina u jugoistočnoj Aziji nasipi na močvarnom tlu armirali bambusovim trskama. Trupci su bili postavljani ispod nasipa na prijelazima preko močvarnih tala u Skandinaviji i Sjevernoj Americi u doba kolonizacije. Prilikom iskrcavanja Saveznika u Normandiju 1944. godine, za stabilizaciju pješčanih plaža korišteni su svežnjevi pruća i platna. Za vrijeme izgradnje brana u Kaliforniji, 1904. godine, kamena ispuna brana ojačana je tračnicama što je bio uvod u razvoj tehnika stabilizacije tla u 20. stoljeću.

    Međutim, do prve opsežnije primjene geosintetika u graditeljstvu došlo je 1953. godine u Nizozemskoj kada se nakon velikih poplava počeo ostvarivati tzv. “Delta - projekt” za obnovu zemlje. Zbog nedostatka kvalitetnih prirodnih materijala, upotrijebljeni su sintetički materijali u kombinaciji s pijeskom.

    Henry Vidal je 60-tih godina prošlog stoljeća predložio novi koncept ojačanja tla načinjen od ravnih “armaturnih” traka položenih horizontalno u nekoherentno tlo. Interakcija između tla i ojačavajućih membrana nastala je utjecajem težine tla, razvijanjem trenja. Vidal je taj materijal opisao kao armirano tlo – “terre armée”. Taj termin je postao univerzalan termin kojim su se opisivali svi oblici stabilizacije tla. U to vrijeme su se geotekstili počeli masovno upotrebljavati i za kontrolu erozije, kako u Europi, tako i u SAD-u.

    U Hrvatskoj se geositentici koriste oko 30 godina, najviše za potrebe izgradnje prometnica, a u posljednje vrijeme i kod odlagališta otpada.

    Prva primjena netkanih tekstila za izgradnju cesta s nevezanim zastorom potječe iz 1973. godine, a prvi domaći proizvođač netkanih tekstila bio je “LIO” Osijek. Pri izgradnji autoceste Zagreb - Slavonski Brod, 70-tih godina 20. stoljeća, dolazi do značajnije primjene netkanih tekstila koji su do tada kod nas bili primjenjivani samo na poljoprivrednim, šumskim i sporednim cestama te na pokusnim dionicama.

    Razlozi za brzo prihvaćanje i korištenje geosintetika u građevinarstvu su njihova efikasnost, kvalitetna kontrola izrade, prikladna zamjena za zemljane materijale, prihvatljiva cijena, brzo postavljanje, bolja i sigurnija projektna rješenja te zadovoljavajući vijek trajanja.

  • Materijali